برخاستند ، زيرا گفته « رنان و رد كرد « مسيو مسمر » براى آنها رضايت‌بخش نبود ، بدين جهت اجتماع كردند و يكى از شخصيت‌هاى خودشان را به نام « حسن عاصم » ( حسن پاشا عاصم بعدى ) را مجبور كردند كه اين كنفرانس را به عربى نقل كند و رديه‌اى بر آن بنويسد . اين شخص نيز اقدام كرد و در اول رديه خودش نوشت : « از آن‌جايى كه دفاع از دين بر هر انسانى فرض است . و حب وطن از ايمان است ، عدهء زيادى از دانشجويان مصرى مقيم « فرانسه » اجتماع كردند و اين بندهء فقير ، برادرشان « حسن عاصم » را بر تعريب خطبه‌اى كه « رنان » ايراد كرده و در ضمن آن ، به اسلام و ملّت عرب طعن زده است ، وادار كرده‌اند . و نيز مأمورم ساخته‌اند آن‌چه را فيلسوف بزرگ و صاحب فكر صائب « مسيو مسمر » در اين‌باره نوشته ، آن را هم به عربى ترجمه كنم . . . هدف اين است كه ما ، همه افرادى كه متدين به دين اسلام يا از امت عرب هستيم ، بر اين گفته‌ها و بر طعن‌هايى كه بر ما زده‌اند ، آگاه شويم و آن را رد كنيم و ضمناً براى دانشجويان امكان دارد كه براى اظهار حق و حقيقت همهء گفته‌هاى « مسيو رنان » را باطل از كار درآورند ! » « محمد مختار » يكى از دانشجويان علوم پزشكى در « پاريس كنفرانسى را كه « مسيو مسمر » ايراد كرده بود ، به عربى نقل كرد . چند هفته‌اى كه از نشر كنفرانس رنان گذشت ، استاد « سيّد جمال‌الدين » نيز در روزنامه « ديبا » گفته‌هاى رنان را رد نمود ، ليكن رد او ، در بعضى از نكات حدّتى نداشت ! و شايد به همين جهت بود كه « حسن عاصم » و برادرانش فريفته آن نشدند ، و بدين جهت در ترجمهء آن به عربى و نشر آن اهتمامى نكردند ، مرحوم سيّد ، « رنان » را به خاطر بحث و